ks. Leopold Marcin Otto

1819-1882

Otto Leopold Marcin, ks. (1819-1882), duchowny w Warszawie i w Cieszynie, działacz narodowy i społeczny, wydawca. Urodził się 2 listopada 1819 r. w Warszawie, w rodzinie wywodzącej się z francuskich hugenotów, która w bliżej nie określonym czasie opuściła Francję i osiadła w Saksonii. Za czasów Augusta II jeden z jej przedstawicieli przybył do Polski.

Leopold O. ukończył z odznaczeniem gimnazjum w Warszawie, a studia teologiczne rozpoczęte w Dorpacie ukończył w Berlinie w 1844 r. Po krótkim wikariacie w Kaliszu został proboszczem w Piotrkowie Trybunalskim, skąd w 1849 r. przeniósł się jako II pastor do Warszawy. Tu wprowadził polskie nabożeństwa oraz rozwinął szeroką działalność społeczno-charytatywną. Zaangażował się również w działalność patriotyczną. Wziął udział w manifestacyjnym pogrzebie pięciu poległych w 1861 r., którego był współorganizatorem. Wszedł w skład Rady Miejskiej. Brał też udział w pogrzebie abp. Melchiora Fijałkowskiego. Po wtargnięciu w październiku 1861 r. wojsk rosyjskich do katedry św. Jana w Warszawie, gdy rzymskokatolickie władze kościelne zarządziły zamknięcie wszystkich swoich kościołów, poparł inicjatywę zamknięcia także kościoła ewangelicko – augsburskiego. W związku z tym kilka dni później został aresztowany przez władze rosyjskie i osadzony w cytadeli (1861-62). Został zawieszony w czynnościach kościelnych i skazany na deportację do guberni wołyńskiej. Dzięki interwencjom został jednak przywrócony do swych obowiązków.

Po upadku powstania styczniowego musiał jednak opuścić Królestwo i przeniósł się do Cieszyna, gdzie został wybrany proboszczem. Zyskał tam sobie ogromną popularność głosząc kazania w języku polskim (dotychczas głoszono je w języku niemieckim lub dialekcie morawskim). Pisał też artykuły w „Zwiastunie Ewangelicznym”, którego był założycielem, redaktorem i wydawcą jeszcze w Warszawie w l. 1863-66, a potem w Cieszynie w l. 1867-75. W 1865 r. uzyskał doktorat na Uniwersytecie Lipskim. Zawsze podkreślał wspólnotę językowo-etniczną śląsko-cieszyńskich ewangelików z narodem polskim, rozbudzając w nich i wzmacniając poczucie narodowe. Prowadził też w Cieszynie szeroką działalność społeczno-oświatową, skupiając wokół siebie przede wszystkim nauczycielstwo. Najpierw w swoim domu, a później w Czytelni Ludowej (gdzie był w zarządzie), organizował wykłady na tematy historyczno-literackie, które często sam wygłaszał, a po nich wieczory dyskusyjne. Jako ideolog polskiego protestantyzmu na Śląsku Cieszyńskim opowiadał się za współpracą z działaczami katolickimi w imię wspólnych interesów narodowych. Z jego inicjatywy powstały m.in. Towarzystwo Rolnicze, Dom Narodowy, Bazar, Towarzystwo Zaliczkowe. Utrzymywał kontakty z Józefem I. Kraszewskim, który umieszczał jego artykuły w redagowanych przez siebie pismach. Jego działalność w okresie cieszyńskim przyczyniła się poważnie do rozbudzenia i pogłębienia polskości wśród ewangelików cieszyńskich. Był znany również jako człowiek nauki i wiedzy. W 1868 r. Krakowskie Towarzystwo Naukowe obrało go swym członkiem korespondentem. Był postacią niezwykłą: łączył w sobie cechy przywódcy duchowego, religijnego, z temperamentem działacza społecznego i kulturalnego.

W 1875 r. powrócił do rodzinnej Warszawy, znowu – już do śmierci – pracując jako duchowny i publicysta. Dalej, aż do 1882 r. wydawał i redagował „Zwiastuna Ewangelicznego”. Było to w owym czasie jedyne polskie pismo ewangelickie. Opracował statut warszawskiego diakonatu, które­go powstanie zainicjował. W 1881 r. wydał Przyczynek do historii zboru ewangelickoaugsburskiego w Warszawie 1651-1771, brał udział w pracach nad ułożeniem Agendy, a pośmiertnie ukazały się jego Rozmyślania i kazania oraz Postylla czyli wykład Ewangelii i Listów....

Zmarł 22 września 1882 r. w Warszawie. Jego pogrzeb na cmentarzu ewangelicko – augsburskim zgromadził licznych przedstawicieli społeczeństwa polskiego wszystkich wyznań. W 1887 r. odsłonięto jego pomnik na cmentarzu, autorstwa Jana Kryńskiego.