Jan Sztwiertnia

1911-1940

Sztwiertnia Jan (1911-1940), kompozytor.

Urodził się 1 czerwca 1911 r. w Ustroniu, wychowywał się od 1921 r. w Ewangelickim Domu Sierot w Ustroniu. Dzięki pomocy materialnej zboru ustrońskiego, gdzie dostrzeżono jego wyjątkowe uzdolnienia muzyczne, mógł w l. 1925-30 kontynuować naukę w Seminarium Nauczycielskim w Cieszynie, gdzie początkowo zamieszkał i zaczął tworzyć pierwsze kompozycje. Po ukończeniu seminarium był nauczycielem w różnych wiślańskich szkołach. W 1936 r. rozpoczął naukę w Szkole Muzycznej w Cieszynie, następnie podjął studia w Śląskim Konserwatorium Muzycznym w Katowicach. Oprócz 2-aktowej opery z życia górali beskidzkich Sałasznicy (po wojnie dwukrotnie realizowanej telewizyjnie) skomponował około 50 utworów, m.in. poemat symfoniczny Śpiący rycerze w Czantorii, Suitę beskidzką, kantatę na chór męski Rycerze oraz wiele utworów chóralnych, instrumentalnych, w tym symfonię organową. W l. 1937-39 oprócz podjętych studiów w konserwatorium, równocześnie uczył w wiślańskiej szkole i prowadził na terenie Wisły działalność społeczną: organizował i prowadził chóry szkolne i amatorskie, był dyrygentem chóru nauczycielskiego „Echo” oraz dyrygentem i prezesem chóru młodzieżowego w Wiśle, reżyserował sztuki teatralne i grał w amatorskich przedstawieniach, wspólnie z Jerzym Drozdem zorganizował istniejącą do dziś „Grupę Regionalną” w Wiśle. W 1939 r. ukończył wydział pedagogiczny konserwatorium w Katowicach i kontynuował naukę na Wydziale Kompozycji (jego cieszyński profesor, Tadeusz Prejzner mówił o nim: „ten się w Europie nie zmieści”!). W tym samym roku po koncercie kompozytorskim otrzymał stypendium wojewódzkie na podjęcie dalszych studiów w Paryżu. Wybuch II wojny światowej uniemożliwił te plany. W kwietniu 1940 r. został aresztowany i osadzony w obozie w Gusen, gdzie zmarł w wyniku wycieńczenia 29 sierpnia 1940 r. Jego grób znajduje się w Wiśle. Po wojnie zainteresowanie jego twórczością wzrosło. W 1981 r. w Wiśle odsłonięto jego popiersie, w 1995 r. w Ustroniu pomnik, a powstały w 1979 r. Społeczny Komitet Sztwiertniowski zajmuje się popularyzacją jego dorobku.