Andrzej Cinciała

1825-1898

Cinciała Andrzej - prawnik, etnograf, działacz narodowy na Śląsku Cieszyńskim.

Urodził się 8 czerwca 1825 r. w Górnych Kozakowicach na Śląsku Cieszyńskim, jako syn małorolnego chłopa. Po trzech latach nauki w gimnazjum w Cieszynie przeszedł w 1842 r. na praktykę księgarską do Krakowa. Po niecałym roku wrócił i został pisarzem na folwarku w Kaczycach pow. frysztacki, wreszcie pracował w 1845 r. jako biuralista w kancelarii adwokackiej dr. L. Kluckiego, pod wpływem którego doszedł do polskiej świadomości narodowej. W 1846 r. postanowił ukończyć gimnazjum. Podczas nauki założył Towarzystwo Uczących się Języka Polskiego, dla którego w dwukrotnych pieszych wyprawach do Krakowa zdobył zapas polskich książek. W czasie rewolucji 1848 r. został członkiem Gwardii Narodowej w Cieszynie. Jesienią 1848 r. wstąpił na Uniwersytet Jagielloński, gdzie przez 5 lat studiował na wydziale filozoficznym, a następnie prawniczym. W 1853 r. powrócił do Cieszyna na praktykę adwokacką do dr. Kluckiego, który w tym czasie pełnił funkcję burmistrza miasta. Równocześnie w 1859 r. uzyskał stopień doktora praw. W Cieszynie przebywał 12 lat i w tym czasie wziął udział w założeniu Czytelni Ludowej, której był długoletnim prezesem, Towarzystwa Rolniczego oraz przyczynił się do wprowadzenia polskiego języka w administracji parafii ewangelickiej, której był radnym od 1862 r., i od tegoż roku kuratorem senioralnym. Był współorganizatorem amatorskiego teatru oraz inicjatorem różnych wydawnictw. Nie mogąc znaleźć posady notariusza w Cieszynie, w l. 1865-67 był rejentem (notariuszem) w Schildbergu na Morawach, potem we Frysztacie. W 1881 r. powrócił jako notariusz do Cieszyna, gdzie przebywał już do śmierci. Znów włączył się do pracy społecznej, lecz na skutek wieku i choroby wycofał się, oddając się poza pracą zawodową działalności pisarskiej. Wydał podręczniki mające służyć jako pomoc prawna dla ludu śląskiego, a także dzieła etnograficzne, jak np. Przysłowia śląskie... (Cieszyn 1885), Pieśni ludu śląskiego (Kraków 1883), czy Słownik dialektyczny Śląska Cieszyńskiego, nagrodzony w 1889 r. przez Akademię Umiejętności. W ostatnich latach pisał pamiętnik wydany w całości w 1931 r. – cenne źródło do dziejów odrodzenia narodowego na Śląsku Cieszyńskim. W 1884 r. został przewodniczącym utworzonego Politycznego Towarzystwa Ludowego, pracował w Towarzystwie Naukowej Pomocy, był prezesem Towarzystwa Domu Narodowego. Odegrał znaczną rolę w życiu polskim Cieszyna i miejscowej parafii ewangelickiej. Zmarł w Cieszynie 18 lutego 1898 r., pochowany na tamtejszym cmentarzu.